De officiële geschiedenis is veelal geschreven in het belang van de staat. 
Deze verhalen gaan over de achterkant van historische gebeurtenissen, die door officiële 
geschiedschrijvers  zelden vanuit de mens zelf is verteld.   

	1535 Het Eerste Internationale Verdrag
Hispañola Hispañola Anacaona  Nicolás de Ovando Bartolomé de las Casas Diego Columbus Baoruco Enriquillo Karel V Standbeeld Enriquillo te Queskeya Logo Radio Enriquillo	De zoon van een van de Taíno stamhoofden Enriquillo, die eigenlijk Guarocuya heette, beleefde op  vijfjarige leeftijd een afschuwelijke ervaring. Zijn vader had hem meegenomen naar het feest van het vrouwelijke stamhoofd Anacaona in Jaragua. De mooie Anacaona, weduwe en  opvolgster van de overleden hoofdman Caonabo, die heerste over tachtig andere stamhoofden,  gaf dit feest van twee dagen in september 1503 om de Spanjaarden op het eiland Hispañola  te vriend te houden. Spanjaarden, die in haar streek woonden, hadden het gerucht verspreid dat Anacaona plannen voorbereidde om de dood van haar echtgenoot op de bezetters te wreken.  Acht jaar daarvoor was Caonabo omgekomen op een schip dat in haven gereed lag om te  vertrekken naar Spanje. Het schip werd overvallen door een hevige storm en zonk. Later vond men het lijk van Caonabo vastgeketend in een hut, voorzien van tralies.  Op het feest in Jaragua waren alle autoriteiten van beide kanten: Alle tachtig Taíno-hoofdmannen  uit de omliggende plaatsen waren met hun gevolg gekomen. Nicolás de Ovando, de Spaanse  gouverneur van Hispañola, was aanwezig, vergezeld door ongeveer vierhonderd man.  Op de tweede dag van het feest -een zondag- vielen de Spanjaarden onverwachts de Taíno’s  aan: het werd een enorme slachtpartij. De vader van Guarocuya kwam om en hijzelf werd op het laatste moment afgevoerd door een van de Spaanse soldaten. Gastvrouw  Anacaona  werd gevangen genomen en veroordeeld wegens samenzwering tegen het Spaanse gezag. Zij werd een paar dagen later in het openbaar opgehangen. Een paar dagen na de slachtpartij van Jaragua bracht priester Bartolomé de las Casas de jonge  Guarocuya naar het franciscanenklooster Verapáz. Broeder Remigio de Fox, die belast werd  met de opvoeding van Guarocuya, liet hem dopen met de naam Enrique. Het jongetje bleek een  goede  leerling te zijn en werd heel geliefd in het klooster. Van vader Abt tot broeder Portier werd  hij liefdevol Enriquillo, “Hendrikje”, genoemd. “Hendrikje” viel op door zijn intelligentie: hij werd op elfjarige leeftijd voorgesteld aan de nieuwe gouverneur van Hispañola Diego Columbus,  de zoon van de grote ontdekkingsreiziger. Zijn beschermheer, priester Bartolomé de las Casas,  liet hem vanaf 1509 verder studeren in het klooster van San Francisco in de hoofdstad Santo  Domingo. Enriquillo bleef zich in de hoogste kringen van het eiland begeven: hij trouwde in 1517  met de Spaans-Tainose hofdame Mencía. Op zijn huwelijk waren Diego Columbus, zijn echtgenote María de Toledo en de geestelijke Bartolomé de las Casas als eregasten aanwezig. Spoedig kwam Enriquillo in conflict met de grootgrondbezitter Andrés de Valenzuela. Deze laatste  beschuldigde hem in 1518 ervan dat hij zijn indiaanse horigen aanspoorde te ontsnappen.  Valenzuela spande een rechtszaak tegen Enriquillo aan en voordat deze was begonnen werd  hij gearresteerd. De geestelijke Bartolomé de las Casas kreeg hem vrij, het proces werd verdaagd,   maar het conflict nam in hevigheid toe. Spaanse officieren begonnen Enriquillo lastig te vallen en  Andrés de Valenzuela verkrachtte zijn vrouw Mencía. Enriquillo was in alle staten en klaagde  Valenzuela bij de rechtbank van Santo Domingo aan. Voor Enriquillo was de maat vol toen  vrienden van Andrés de Valenzuela hem op zijn landgoed als horige indiaan probeerden in te lijven.  Zonder een beroep te kunnen doen op zijn beschermheer Bartolomé de las Casas, die in Spanje  verbleef, nam hij in 1519 het besluit om met zijn vrouw af te reizen naar zijn geboortestreek Baoruco  en een nieuw leven te beginnen. In het bergachtige Baoruco vond Enriquillo een compagnon: Het stamhoofd Tamayo, die net zoals  hij de slachtpartij van Jaragua had overleefd. Beiden verdreven zij het kleine aantal Spaanse  kolonisten in die streek en richtten zij een Taíno-staat op waarin de indiaanse burgers vrij konden  leven. Enriquillo, die geleerd had hoe gevoelig de Spanjaarden waren voor gezichtsverlies, wist  dat zijn vijand Andrés de Valenzuela alles zou doen om hem te pakken te krijgen. De strafexpeditie van Andrés de Valenzuela bleef niet uit. Met een legertje van honderd man  onder leiding van Pedro de Mojica bood de sluwe Valenzuela vredesvoorstellen aan, die  Enriquillo doorzag. Enriquillo en Tamayo, die over een uitstekende kennis van het terrein  beschikten, putten het legertje uit door guerrillatechnieken. Tamayo overmeesterde Pedro  de Mojica en hing hem op in een boom. Enriquillo nam Andrés de Valenzuela gevangen en liet hem de boom zien, waarin Pedro de Mojica hing en vertelde hem dat hij ook zou  opgehangen worden als hij en zijn soldaten niet onmiddellijk zou vertrekken. Valenzuela  bedacht zich geen moment: hij ging -verbaasd over zijn vrijlating- als een haas naar Santo Domingo. Het Spaanse gezag nam geen genoegen met de nederlaag van Andrés de Valenzuela in 1519 en  stuurde een zogenaamde vredesmissie. De bedoeling was “Hendrikje” te overreden naar Santo  Domingo te gaan om daar een vredesverdrag te tekenen. In werkelijkheid zou hij in de  hoofdstad vermoord worden. Enriquillo doorzag het snode plan en bleef in Baoruco.  Er bleef de vredesmissie niets anders over dan overrichter zake terug te keren naar Santo Domingo. De vrije Taino’s, die spoedig leerden omgaan met de op de Spanjaarden veroverde  vuurwapens, bouwden een ongekende weerstand op tegen de Spaanse militaire campagnes.  Enriquillo had het geluk dat er een Spaans schip met goud en zilver uit Mexico in de baai van  Neiba strandde. Hij liet de bemanning, die door zijn Taino’s gevangen was genomen, vrij  maar nam de lading in beslag als wisselgeld voor vredesonderhandelingen. Het koloniale gezag  in Santo Domingo zette nu een psychologisch wapen in: Enriquillo’s opvoeder broeder  Remigio de Fox uit het franciscanenklooster Verapaz werd naar Boaruco gestuurd om vrede  te sluiten. Zijn opdracht was om als voorschot op de vrede het Mexicaanse goud en zilver  alvast voor een deel te incasseren. Enriquillo besefte dat de Spanjaarden het goud en zilver  zouden gebruiken om nieuwe strafexpedities tegen hem te financieren. Hij ontving zijn oude  leermeester met alle respect en vertelde hem diplomatiek dat hij de kostbaarheden uit Mexico  pas zou overhandigen als er werkelijk van vrede sprake zou zijn. Enriquillo kreeg onverwacht begrip van de nieuwe gouverneur van Hispañola, de bisschop  Sebastián Ramírez de Fuenleal, die in 1526 onderkoning Diego Columbus na diens  dood tijdelijk opvolgde. De wereldlijke en kerkelijke leider schreef Keizer Karel V een brief  waarin hij wees dat de opstand van Enriquillo gerechtvaardigd was omdat de Taino’s op het eiland  onder dwang van de Spanjaarden onder barre omstandigheden moesten leven. Priester Bartolomé  de las Casas, de oude beschermer van Enriquillo, stond -toen hij eenmaal was teruggekeerd op  Hispañola- positief tegenover de opstand: hij steunde Enriquillo in zijn streven naar een  autonoom gebied voor de Taino’s. Het kostte de Spanjaarden in totaal acht militaire nederlagen en vier mislukte vredesmissies  voordat zij in 1533 op Hispañola een verdrag konden sluiten met Enriquillo. Bisschop Ramírez  de Fuenleal kreeg met veel moeite gedaan dat Keizer Karel V een document ondertekende  waarin vrede en vrijheid werd aangeboden aan Enriquillo en zijn onderdanen. Dit vredesverdrag,  waarin het recht van vrijheid en het recht op bewerking van eigen grond centraal stonden, wordt  nog steeds gezien als het eerste internationale verdrag tussen een inheems volk in Amerika en  Europeanen. Enriquillo stierf op 27 september 1535 in het stadje Azua aan tuberculose. Volgens de historicus  Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés* was hij getekend door zijn Spaanse opvoeding.  Hij schreef dat Enriquillo zeer Latijns was en dat hij de Castiliaanse taal uitstekend sprak.  Hij was ook een eminente katholiek die op elke vrijdag vastte en die elke dag het  Onze Vader en een Weesgegroetje bad.  De geest van Enriquillo leeft nog voort in de eenentwintigste eeuw. In het stadje  Tamayo-Bahoruco van zijn geboortestreek staat sinds 1977 de zender Radio  Enriquillo. Net zoals de grote Enriquillo verdedigt dit katholieke radiostation  de rechten van de mens”.     * Historia General y Natural de las Indias, Toledo 1526.