De officiële geschiedenis is veelal geschreven in het belang van de staat. 
Deze verhalen gaan over de achterkant van historische gebeurtenissen, die door officiële 
geschiedschrijvers  zelden vanuit de mens zelf is verteld.   

	1536 Gonzalo Guerrero: México         : Vader van de Mestiezen                                               Spanje          : Getekend door de Duivel
Standbeeld Ginzalo Guerrero in Akumal In Calderitas In Mérida Muurschildering in Mérida	Op de vlucht voor de Heer van Mayathan was Gonzalo Guerrero in de handen gevallen van diens  aartsvijand Nachancán, het stamhoofd van Chetumal, die zijn gebied had in Zuid-Yucatán, México  en vlakbij het huidige Corozal in Belize. Guerrero, een matroos uit het Andalusische  Palos die  min of meer kon lezen en schrijven, gedroeg zich als een slaaf die wilde overleven binnen de  stam van Chetumal. Spoedig won hij door zijn kennis van de Spaanse krijgskunde het  vertrouwen van  het stamhoofd Nachancán. In tijden van oorlog werd hij tot krijgsheer van  de stam benoemd. Nachancán had zoveel vertrouwen in Gonzalo Guerrero dat hij hem een  van zijn mooie dochters als vrouw schonk. Als lid van de familie van het stamhoofd werd hij als man van status getatoeëerd. Vierentwintig  jaar lang leidde Gonzalo Guerrero van Mexico tot in Honduras aan de Atlantische Oceaan een indiaanse verdedigingslinie tegen de Spanjaarden.  “Ik zou hem werkelijk graag in handen willen hebben want hij zal ons (de Spanjaarden) nooit goed doen*”, riep Hernán Cortés in 1519 ontstemd toen hij hoorde dat Gonzalo Guerrero niet op  zijn verzoek wilde ingaan om hem te steunen bij de verovering en kerstening van Mexico.  Deze slechte boodschap werd de veroveraar van Mexico medegedeeld door Jerónimo  de Aguilar, het schipbreukelingenmaatje uit 1511 van Gonzalo Guerrero. Hernán Cortés, die zich  in zijn brieven aan Karel V opstelde als een succesvolle ondernemer,  vermeldde in zijn  correspondentie met zijn keizer de weigering van Guerrero niet. Mede door de activiteiten van Gonzalo Guerrero duurde het pas tot 1546 voordat Yucatán door Spanje definitief werd ingelijfd.  Van het begin af aan wist Gonzalo Guerrero dat hij zich tot in het uiterste zou moeten aanpassen  aan de gewoontes van de stam van Chetumal. Hij leerde dat het slaaf zijn in de Maya samenleving niet betekende dat het stamhoofd eigenaar was van zijn ziel. Hij won in aanzien door zijn stamleden  bij te brengen hoe je vestingen kon bouwen, hoe man tegen man gevechten te leveren, hoe je  vallen voor paarden maakte en hoe je grote schepen met kano’s effectief kon aanvallen.  Gonzalo Guerrero was de verantwoordelijke man achter de schermen voor de nederlaag die Francisco Hernández de Córdoba in 1517 op de kust van Yucatán leed.  Gonzalo Guerrero was hoogst verbaasd toen hij twee jaar later zijn schipbreukelingenmaatje uit  Mayathan terugzag. Jerónimo de Aguilar, die een brief van Hernán Cortés voorlas, waarin de  veroveraar van Mexicohem opriep hem te vergezellen en te steunen, deed zijn uiterste best  Guerrero over te halen.  Na het voorlezen van de brief antwoordde Gonzalo Guerrero met indiaans gevoel voor drama: “ Broeder Aguilar: Ik ben getrouwd en ik heb drie kinderen; men beschouwt mij hier als een stamhoofd en in tijd van oorlog als een aanvoerder. Ga met God, want mijn gezicht is  getatoeëerd en mijn oren zijn doorboord. Wat zouden die Spanjaarden zeggen als zij mij  zo zagen? En kijk eens wat een drie knappe kinderen ik heb. Geef mij alsjeblieft wat  van de groene kralen voor mijn familie; dan kan ik hen zeggen dat mijn broers me die  hebben gestuurd uit mijn land”.  Zazil Há, de echtgenote van Gonzalo Guerrero, die bij het gesprek aanwezig was, werd  woedend en riep in de Mayataal uit: “Kijk eens met wat voor argumenten die slaaf mijn man komt weghalen. Ga heen en hou op met die praatjes!”  Jerónimo de Aguilar deed nog een poging om zijn oude scheepsmakker voor de zaak van  Hernán Cortés tewinnen. Hij zei dat Gonzalo zich er bewust van moest zijn dat hij een  christen was. Toen hij merkte dat dit niet werkte zei hij dat hij voor een indiaanse vrouw  zijn ziel niet moest verliezen. Tot slot zei Jerónimo de Aguilar dat Gonzalo Guerrero, als hij  zijn familie niet wilde achterlaten, zijn vrouw en kinderen best kon meenemen. Niets hielp:  Gonzalo Guerrero bleef bij de stam van Chetumal. Teleurgesteld ging Jerónimo de  Aguilar naar het eiland Cozumel, waar hij hoopte Hernán Cortés te ontmoeten. Tot zijn grote  ontsteltenis miste hij de boot: Aguilar merkte dat Hernán Cortés met zijn schepen al was  vertrokken. De Spaanse veroveraars hebben later verwoede pogingen gedaan om Gonzalo Guerrero te  winnen voor de “Spaanse Zaak”. Tevergeefs.  De voorspelling van Cortés: “Ik zou hem werkelijk graag in handen willen hebben want hij zal ons(de Spanjaarden) nooit goed doen”, kwam uit: Gonzalo Guerrero was vanaf 1519  aantoonbaar heer en meester in de kuststrook van het huidige Belize tot in Honduras.  Als een held leefde Gonzalo Guerreroin Corozal tot het noodlot in 1536 tijdens een  gevecht met Spanjaarden in Honduras toesloeg.  Als vijftiger verdedigde hij met ongeveer  vijftig gewapende kano’s de versterking van zijn bevriende stamhoofd Cozumba, ook wel  Cicunba genoemd. Hij vond op 13 augustus 1536 in Puerto Caballos, het huidige Puerto Cortés,  de dood door een schot uit een haakbus. Het gebied van de Chetumalstam werd negen jaar  later door de Spanjaarden ingelijfd.  Gonzalo Guerrero is een van de weinige Spanjaarden die in Latijns-Amerika een standbeeld heeft.  De gemeenteraad van de Mexicaanse steden Mérida en Akumal hebben een gedenkteken  voor hem opgericht  als Vader van de Mestiezen. Dikwijls liggen er bloemen voor zijn standbeeld.  In de Spaanse officiële geschiedenis wordt Gonzalo Guerrero nauwelijks vermeld. Men heeft hem  stilzwijgend eeuwenlang als een verrader beschouwd. Guerrero besefte maar al te goed  waarom hij nee tegen zijn schipbreukelingmaatje zei. Hij had het over: “Wat zouden die  Spanjaarden zeggen als zij mij zo zagen?” Het woord die sloeg op zijn landgenoten, die  vergiftigd waren door de ideeën van de Inquisitie. Gonzalo Guerrero was voor de  Spanjaarden de eerste getatoeëerde landgenoot die zij in hun leven zagen. In het Spanje van de  Inquisitie werd een tatoeage gezien als een brandmerk van de duivel. Met zulke “zichtbare sporen  van de Satan” zou Gonzalo Guerrero en zijn familie onder de Spanjaarden door niemand serieus  worden genomen, laat staan een kans op een menswaardig leven hebben gehad.

        
Belize                                                                    Honduras

 De verhalen of gedeelten daarvan mogen alleen maar overgenomen worden na schriftelijke toestemming van de auteur.