The Sea
Auteur
John Banville
Uitgeverij:
Picador ISBN 0-330-43625-2 (264 blz.)
De
Man-Bookerprize is de voornaamste literaire prijs
in het Engelse taalgebied. Elk jaar lees ik de winnende roman, meestal
is
dat
een genoegen, soms valt het tegen.
Eind
vorig jaar werd die prestigieuze prijs toegekend
aan de roman The Sea
van de Ierse schrijver John Banville (1945).
Banville
begon zijn werkzame leven als medewerker van
Air Lingus wat hem in staat stelde veel van de wereld te zien. Toen
zijn naam
als schrijver gevestigd was, werd hij literair medewerker van The Irish
Times.
Hij debuteerde met de verhalenbundel Long
Lankin in 1970, daarna volgden
diverse romans waaronder ook een aantal gefictionaliseerde
biografiën van
wetenschappers. Banville ontving al vele prijzen.
In
The Sea is
de oudere kunsthistoricus Max
Morden in een crisis beland. Zijn vrouw is pas gestorven aan kanker,
zijn boek
stagneert en jeugdherinneringen spoken in zijn dromen. Hij besluit een
kamer te
huren in een oude villa aan zee waarin, in zijn kinderjaren,
één zomer lang de
excentrieke familie Grace vakantie hield. Hij hoopt er een weg te
vinden in de
chaos van zijn herinneringen, wat is realiteit, wat verzinsel ?
Eigenlijk
wordt de clou van de roman al in de eerste
zin weggegeven, maar door de sterk verhullende metafoor blijft de
verrassing
tot het laatst bewaard. Binnen een hoofdstuk, zelfs binnen een
paragraaf
verplaatst het verhaal zich van de ziekte en dood van zijn vrouw Anna,
naar die
fatale zomer toen Max en de tweeling Cloë en Myles Grace elf
jaar oud waren.
Die bewust gecreëerde verwarring en de stroperige manier van
vertellen vergen
wel het uiterste van de lezer maar Banville slaagt erin je vanaf het
begin bij
de strot te pakken en niet meer los te laten tot de laatste pagina.
Elke
gedachte wordt breed uitgesponnen, aan alle
kanten belicht, soms onderbroken door een andere gedachte. Het meandert
alle
kanten op zonder vaag of onduidelijk te zijn. Integendeel, in mooie
woorden en
op heldere wijze ontrafelt Banville de psyche van een prepuberale
jongen en
zijn ontluikende sexualiteit. Tegelijkertijd schildert hij zonder veel
mededogen, de nakende ouderdom.
Zelden
was een zo onheilszwangere roman zo
lichtverteerbaar. Dat is het talent van John Banville dat terecht
bekroond is
met de Man-Bookerprijs. In zeer zorgvuldig gekozen woorden en zinnen
vertelt
hij, zonder een spier te vertrekken, de gruwelijkste tragedie en laat
die klinken
als een alledaagse gebeurtenis.