Joe Speedboot
Auteur: Tommy Wieringa
Uitgeverij: De Bezige Bij ISBN 90-234-1433-0 (316 blz
In het
geesteloze dorp Lomark aan de Duitse grens
ligt Fransje Hermans al 200 dagen in coma na een bizar ongeluk, hij
werd overreden door een cyclomaaier terwijl hij in het gras lag te
piekeren. Fransje is een typische tiener uit een werkmansgezin. Nog
voor hij helemaal bijkomt hoort hij zijn ouders en broers praten over
de nieuwkomeling Joe Speedboot. Eenmaal uit het ziekenhuis kan hij
zich nauwelijks bewegen, zit in een rolstoel en
kan niet praten.
Fransje observeert de wereld om zich heen en krijgt een mateloze
bewondering voor Joe Speedboot. Joe heeft zich een nieuwe identiteit
aangemeten toen hij met zijn familie naar Lomark verhuisde, niemand
weet hoe hij echt heet.
Hij zet
het dorp op zijn kop met
zelfgefabriceerde bommen. De 15-jarige bouwt zijn eigen vliegtuig om
de naaktzonnende moeder van een
klasgenote in haar ommuurde tuin te
bespieden. Ook Frans zet hij in beweging. Hij neemt hem mee de lucht
in, in zijn zelfgebouwde vliegmachine.
Er komen nog twee nieuwe
gezichten in het dorp: de Egyptische stiefvader van Joe, Papa Afrika,
en de Zuid-Afrikaanse schone P.J. Eilander.
Door hun komst verandert
Fransje Hermans van invalide toeschouwer in deelnemer. Joe laat
Fransje de spieren van zijn rechterarm trainen,
zodat ze geld en roem
kunnen vergaren met wedstrijden armworstelen. Uiteindelijk strandt de
vriendschap tussen Fransje en Joe vanwege
een vrouw en keert alles in
het dorp terug naar de gezapigheid van weleer.
Tommy
Wieringa hanteert een soepele, vlotte
schrijfstijl. In korte zinnen zonder overbodige ballast laat hij de
lezer proeven, voelen en ruiken aan de ontwikkeling van een groepje
tieners. Rake metaforen als: De
bomen trommelden met houten
vingers op de achterkant van mijn huis,
verlevendigen het toch al
beeldrijke proza. Met licht ironisch plezier en een grote
verbeeldingskracht moet Wieringa achter zijn toetsenbord hebben
gezeten. Vaart en spanning blijven constant aanwezig en dat is
illustratief voor het thema beweging dat centraal staat, ook al is de
verteller,
Fransje Hermans juist niet mobiel. Het wat wrange slot
waarin Fransje constateert: Ik
beweeg volop maar Lomark voelt
anders..........Joe is een verlosser zonder belofte; hij heeft geen
vooruitgang gebracht, alleen beweging...., kan
worden gelezen als
een samenvatting van de hele roman.
Bij vlagen ontroerend, vaak
humoristisch en altijd scherp geformuleerd is Joe
Speedboot
een verhaal zonder hoop, dat desalnietemin leest als een
thriller en
je diep raakt.