Boekbespreking
door
Trees van Herpen
Auteur: Arnon Grunberg
Uitgeverij:Nijgh en Van Ditmar
ISBN
9038827148 (352 blz.)
In
2004 kreeg Arnon Grunberg tweemaal een prijs voor
zijn roman De asielzoeker. Zowel de
AKO-literatuurprijs als de
F.Bordewijkprijs vielen hem ten beurt. In de rapporten van alle
literaire
juries stonden dat jaar termen als: spraakmakend, schokkend, onheilspellend, angstaanjagend, huiveringwekkend,
grimmig en navrant.
Vrolijk word je er niet van dat is een ding dat zeker is. Zoals vaak
bij
Grunberg is zijn hoofdpersoon een tragische loser, een volstrekt
illussieloos
wezen dat geen hoop heeft op geluk en cynisch de wereld beschouwt. Het
is het
ontluisterende portret van de moderne mens zoals ook Houellebecq dat
neerzet.
Christiaan
Beck, de hoofdpersoon van De
asielzoeker, is tot de conclusie gekomen dat het leven uit
zelfbedrog en
illusies bestaat en heeft besloten zich te wijden aan het ontmaskeren
van alle
illusies, valse verwachtingen en hoge idealen. Hij heeft deze taak
zichzelf
toebedeeld en is er een meester in. ‘Ik ben de grote
ontmaskeraar’, zegt hij.
‘Ik heb mijzelf uitverkoren, omdat niemand anders het
deed.’ Beck
zweert zijn eigen verlangens af en leeft
uitsluitend nog voor het geluk van zijn vriendin, ‘de
vogel’, die stervende is.
Hij stemt erin toe dat ze gaat trouwen, niet met hem, maar met een
uitgeprocedeerde asielzoeker. Hij tracht al haar wensen te vervullen
maar kan
toch niet voorkomen dat ze sterft.
Die asielzoeker speelt, ondanks de titel, een marginale rol in het verhaal. Ook zijn er scenes uit het verleden van Beck en zijn ‘vogel’ die maar met moeite in relatie te brengen zijn met het heden. Er lijken een aantal verhaallijnen nogal krampachtig met elkaar vervlochten te moeten worden. De episode in Eilat, de geitenkaas-boederij in Frankrijk, de bom in de Amsterdamse sexclub Yab Yum en de publieke commotie naar aanleiding van een t.v.-optreden. Verhaallijnen die direct gerelateerd kunnen worden aan de hedendaagse problematiek van terrorisme, vluchtelingen, individualisering en onverschilligheid. Het gebrek aan samenhang wordt echter gecompenseerd door de intensiteit en de beklemming die het lezen van dit boek oproept. Is dit onze wereld, is dit onze werkelijkheid ?