Islita, een openluchtmuseum voor hedendaagse kunst

Islita, een openluchtmuseum voor hedendaagse kunst Reisverhaal in Costa Rica Een vage herinnering aan een krantenartikel
 kwam op toen we aan het strand van Sámara zochten naar een bestemming voor de volgende dag. Punta Islita, daar was toch
een soort kunstenaarsdorp ? We volgden de weg langs de kust totdat er een grote plas, omgeven door weke blubber opdook.
 Even navraag doen bij de mensen van het net gepasseerde huis. Een oudere vrouw vertelde dat ik mijn vinger in het water
 moest steken, proefde ik zout dan was het opkomend tij en konden we niet oversteken, zoet water betekende geen gevaar.
Het water was zoet en we reden verder om na een bocht voor een heuse rivier tot stilstand te komen. Dit bedoelde ze natuurlijk !
Weer proeven, en ook nu was de smaak zoet. Met de handen geklemd om het stuur reden we vastberaden over grote keien het water in…
 en erdoorheen tot onze niet geringe opluchting. Omhoog en omlaag slingerde de weg tot we bij de toegang van het luxe hotel
 Punta Islita kwamen dat, met bijgebouwen, verspreid op een heuvel ligt.

Nog 800 meter, vertelde de bewaker en we zouden in het bewuste dorp zijn. Islita is een dorp zoals velen in Costa Rica, een
groot middenplein, de school, de kerk, de pulperia en een aantal huizen eromheen. Maar in tegenstelling tot andere plaatsjes is
dit dorp omgetoverd tot een openlucht museum voor hedendaagse kunst, zoals het enigszins pretentieus genoemd wordt.
Op initiatief van het hotel zijn een aantal gerenomeerde Tico kunstenaars aangetrokken om samen met de locale bevolking
en hun kroost uiting te geven aan hun creativiteit. Het resultaat is een omweg, ook dwars door het water, meer dan waard.
Bijna elke gevel heeft een muurschildering gekregen. Soms gaat het om de zgn. primitieve schilderwijze, andere zijn expressief,
bijna abstract, allemaal kleurexplosies die onmiddelijk de aandacht vasthouden.
Het plein zelf, een grasvlakte die ook voor voetbal en andere sporten in gebruik is, wordt gedomineerd door vier houten sculpturen.
Uitgehakt in oude balken schreeuwen gezichten het uit van vreugde, pijn of verdriet. Verstilde emoties die ook zonder geluid
duidelijk spreken. Het schooltje, eveneens een donatie van het hotel, moet kinderen wel erg aanspreken met zijn pop-art gevel
 van vrolijke kleurtjes en herhaalde motieven.

Ook de bomen zijn onderdeel van dit project. Zoals op veel plaatsten de onderkant van stammen witgekalkt wordt om de
 termieten te weren, zo kregen de bomen in Islita een soortgelijk jasje maar dan in kleur; geel, groen, rood, paars of blauw,
 aan de bovenrand afgebakend met een aantal kleurige, geknoopte koorden. Aan sommige bomen zijn grote cirkels bevestigd
 met oude en nieuwe symbolen, in heftige kleuren uitgevoerd. Af en toe staan ze ook op een stok in de grond als reuze lollies.

 Kleine vierkante spiegeltjes duiken op in de muurschilderingen, de cirkels en zelfs aan de pilaren van de kerk zijn ze te vinden
 tussen de kleurrijke strepen. Tussen kerk en pulperia is het 'Heilige Chorotega Bos'. Op een klein perceel staan een aantal bomen
 die kunstig beschilderd zijn. Oude Chorotega Indiaanse symbolen zoals die eeuwenlang in Islita voorkwamen, sieren de onderkant
van de stammen. Ook nu weer zijn de schilderingen begrensd door een aantal koorden. Andere bomen zijn in unikleuren beschilderd,
alleen de karakteristieke 'pokken' kregen een contrasterende tint. Tussen enkele bomen zijn macramé werkstukken van een dik soort
koord gespannen, op zich niet spectaculair maar in hun omgeving een verrassende noot.

Tussen al deze 'kunst' speelt zich het normale leven af. Dorpelingen doen hun inkopen bij de pulperia, kinderen schieten een balletje
 op de ook al beschilderde goal en een hond heft zijn poot tegen een beschilderde gevel. Toch kan het niet anders dan dat deze
omgeving van invloed moet zijn op degenen die er wonen. De verzengende zon en de geabstraheerde palmbomen, het in platte
dimensie uitgevoerde huiselijke tafereel van een gedekte tafel, de stripachtige verbeelding van een rode en een groene stier tegen
een gespikkelde indigolucht, de kleurrijke bomen en de dominante houten mannen en vrouwen zijn nadrukkelijk en aangenaam aanwezig.

Veel van de inwoners zullen ook trots langs hun eigen kunstwerk lopen, hetzij geheel zelf vervaardigd hetzij geholpen door of in
 samenwerking met de echte grote artiesten. Het hotel is na dit succes verder gegaan. Een groep vrouwen vervaardigt onder leiding
van een beroepskunstenares kunstzinnige handwerken, gebaseerd op motieven uit de natuur en cultuur en met gebruik making van
 materialen die de omgeving levert: schelpen, steentjes, zaden en takjes
. Zo kunnen ze het gezinsinkomen vergroten en hun creativiteit botvieren.

Als wij een dag later op het verlaten, woeste strand van San Miguel handenvol zeesterren vinden herkennen we de handwerken van
 de vrouwen. Het bloemachtige, vijfpuntige patroon omgeven door een symetrisch aantal gaatjes is in stof en zaden door hen gecopieerd.

Trees van Herpen

Kunstenaars die meewerkten aan de totstandkoming van Islita's Openlucht Museum zijn: Florencia Urbina, Luis Chacón,
Edgar Zúñiga, Loida Pretiz, Ana Victoria Garro, Paulina Ortiz, dorpelingen en kinderen van Islita.

Terug naar reizen met Trees