Inleiding

In dit  derde  verhaal over  de geschiedenis van Nederlanders in Costa Rica  is de
hoofdrolspeler Hans van der Wielen.

Toen ik dit jaar van mijn Europese vakantie terugkwam en aan één van mijn vrienden
vroeg of er nog wat gebeurd was tijdens mijn afwezigheid, was het antwoord : "Nee,
helemaal niets, je hebt niets gemist". Dat is op zichzelf altijd geruststellend, want dan weet
je dat je zonder problemen wat vaker wegkan. Toen ik echter een paar  dagen
later een wandeling maakte in de buurt van mijn  apartement, zag ik tot mijn verbazing
dat de constructie van de nieuwe vleugel van Hotel Bougainvillea al voor een groot deel
gereed was. Ik wist van de plannen van de bouw en de periode dat die zou nemen, maar
was toch verrast door de snelheid. Ik ken Hans en Yudy al sinds 1969 (tijdens mijn eerste
reizen door Centraal Amerika voor de K.N.S.M. verbleef ik altijd in Hotel Amstel  als ik in
Costa Rica moest zijn ( gelegen tegenover het toenmalige agentschapskantoor in de Avenida
1a  tussen Calle 7 y 9) en realiseerde mij dat Hans in zijn leven al heel wat bouwwerken heeft neergezet
hier in Costa Rica en dat het misschien interessant zou zijn hem daarover te interviewen. Bovendien kwam
Hans hier in begin van de zestiger jaren, hetgeen een goede aanvulling zou kunnen betekenen wat betreft de
informatie vermeld in  de "kroniek  van Jan" en in het "interview met Karel "

De kok

Hans kwam op 29 maart 1961 in Costa Rica aan in een DC 7 met de laatste KLM vlucht van die tijd,
want de KLM had besloten Centraal Amerika op te geven ten gunste van een Amsterdam-Mexico verbinding.
Voor ongeveer 20 jaren zouden er geen directe vluchten meer op San José gemaakt worden, maar het was wel
ironisch dat de voornoemde vlucht naar Mexico niet rendabel bleek en na een jaar werd opgegeven.

Hans had gereageerd op een advertentie in de "Haagse Krant" voor een assistent van  de Chef Kok
(Wim Buisman  van Hotel "Royal Dutch" ) in  Centraal Amerika en werd geinterviewed met negen andere
sollicitanten door de vader van die Chef Kok. Hij werkte toen, na  twee jaren bij de Holland Amerika Lijn
(H.A.L.) te hebben gevaren in Hotel Centraal in Den Haag (waar nu het  terrein van de 2e Kamer is).
Hij werd aangenomen en werd spoedig de opvolger van Buisman , na dat die ergens anders ging werken.
*(n.l. Restaurant Le Gourmet in Hotel Europa. Buisman haalde later Martin Schoonenberg, als kok naar
C.R. - Martin ging later voor Hans van Gelder in de Country Club werken)
In 1963 stierf de heer  Morsink, één van de eigenaren van het hotel, en Hans assisteerde
toen de andere eigenaar, de bij velen bekende Ben Demmer.

De hoteleigenaar

In 1964 verhuisde "Royal Dutch" naar de Avenida Central y Calle Central
en het oude pand , in die tijd bestaande uit een 3e, 4e en 5e verdieping, dat inmiddels was
verpacht aan* Marcus Mauer ,  werd  in 1965 door Hans, samen met Jan Dankers , eerst in onderpacht genomen
 en later (1970) werd voor een schoen en een slof  de pacht overgenomen,

Jan Dankers was een paar jaar later dan Hans aangenomen als kok bij het Royal Dutch .

De naam van het hotel werd veranderd in "Hotel Amstel" , niet omdat ze zo Amsterdam gezind waren
(ze  kwamen uit Den Haag) , maar omdat het een simpele naam was met een goede Nederlandse faam.
Om die huur te kunnen betalen namen ze in 1965 ook nog eens de restaurant concessie van de Club Union
(tegenover het postkantoor) over voor twee jaar.

Zijn vrouw

Toen "Royal  Dutch"  verhuisde naar een twee keer zo groot lokaal, had men veel meer
personeel daar nodig en  het was de personeelschef die Hans erop attendeerde dat een van
de meest opmerkelijke sollicitanten van Aruba kwam en vijf talen sprak, en eigenlijk
pas aan het einde van het jaar wilde komen werken. Hans raakte geinteresseerd en het
lukte hen haar over te halen om al iets eerder te beginnen (achter de tefefoon). Hans
maakte kennis, bracht haar naar huis en een jaar later, in 1965, trouwde hij met Yudy Paskel.
Yudy was en is de stuwende kracht achter hem ( zoals hij zo ruiterlijk toegeeft :
 " Bij succes , cherchéz la femme" . Zij woonden eerst in het hotel, daarna in Barrio Amon en
Tournon en kochten in 1970 een stukje grond in Santo Domingo de Heredia,  (op aanraden
van mevrouw Morsink die daar woonde en woont) en huurden daarnaast een huis tot dat hun
eigen huis  (naar eigen inzicht en onder eigen leiding) af was. Wat betreft kinderen, de één
kwam na de ander met Hans Jr. als oudste, daarna Yanice, Annette en Marianne.
Volgens Hans stond de lokale TV in de kinderschoenen en er was nog helemaal geen
Kabel TV in die jaren.
Het werden er dus vier, waarna in 1981 de vijfde, Cristina, werd geadopteerd.

Zijn bouwwerken

Wat de bouwwerken betrof :  de tweede verdieping was er inmiddels bijgetrokken  en
in 1972 de eerste verdieping waar het restaurant naartoe verhuisde en buiten San José
opende hij in 1967 samen met Jan Dankers en een Amerikaan "Hotel Jaco Amstel",
(wat later Jaco Beach is geworden) met een eenvoudige rancho als restaurant.
Tot 1970 leidden zij beiden de twee hotels, waarna Jan in Jaco bleef en Hans alleen
verder ging met het "Amstel".
* Verder had  Hans nog een aandeel , samen met Ben Demmer , de gebroeders Ventura en
Mario Arguello ( van Hotel Cayuga) in de Bierstube in Puntarenas (1971) en die in
Jaco (1973). In de laatste had ook Jan Dankers een aandeel. In 1978 werd zijn aandeel
verkocht aan de familie Arguello.

Anecdotes

Het waren gouden tijden die zeventiger jaren, zich karaktiserende door een hoge bezettings-
graad  en het enige negatieve waren de ouderdomskuren die het hotel ging vertonen.
Maar eerst een zijstap naar zijn relatie met de Nederlandse gemeenschap.
Rondom 1977 werden allerlei activiteiten georganiseerd door die gemeenschap, gecoor-
dineerd door Peter Krudde en zijn vele committees. Onder andere werd de maandelijkse
borrelavonden geintroduceerd, op de eerste vrijdag van de maand, die natuurlijk in de bar
van Hotel Amstel  werden  gehouden. Daar bracht  men dan zo’n uur of vier  door onder
het genot van  bitterballen en andere borrelgarnituren, waarna een vrij grote groep dan samen
ergens anders ging eten (tenzij er die avond een rijsttafel werd geserveeerd) of..
de mannen kregen toestemming van hun echtgenoten om met zijn allen te gaan stappen
(met  een zekere C.) onder het motto " Als ze met zoveel gaan is het niet gevaarlijk ".

Hans herinnert zich nog twee leuke voorvallen uit die tijd. In het maandelijkse mededelingen
blad van maart  werd aangekondigd dat in het kader van de Nederlandse hulpverlening
aan Costa Rica (en er werd wat hulp verleend al in die tijd)  Urkse vissers
voor een bepaalde tijd de vissers uit Puntarenas  nieuwe technieken zouden bijbrengen,
met hun moderne UK71. Peter Krudde had toen hij dat hoorde  hen meteen uitgenodigd
om op de borrel te komen en daar waren zij zo blij mee dat ze beloofden  de vangst van
die dag mee te brengen. De leden werden daarom vriendelijk verzocht om  spullen mee
te nemen om de vis in de doen (plastic tassen of emmers). De borrelavond werd buiten-
gewoon druk bezocht  en toen na een uur of twee Peter vroeg hem de  tassen en emmers
te tonen. kwamen er zeer veel te voorschijn.

Men zegt zelfs dat Dick Stammes halverwege zijn tocht naar het Amstel was teruggekeerd
om een plastic tas op te halen, tegen de zin van zijn vrouw Norma in. Wat  toen niet gewaar-
deerd werd was het feit dat Peter hen eraan herinnerde welke  dag het was. Juist ... 1 april.

Enige jaren later vermelde het blad dat Ajax-Feyenoord zou worden uitgezonden. Iets wat
nu met ESPN een vrij normale zaak is, maar in die dagen was dat zeer bijzonder , want dat
ging via een lokale zender en er zou een proefuitzending zijn op zaterdagmiddag om
 drie uur met een speciaal samenwerkingsbestand van de ICE en de NOS. Om een betere
ontvangst te krijgen  had men een speciale dure antenne nodig . Maar er was ook een andere
mogelijkheid  door een metalen klerenhanger zodanig te verbuigen  en die aan te sluiten.
U begrijpt het natuurlijk al wat hier achter zat.
Maar... wie een kuil graaft voor een ander ...
Iemand belde Peter op zaterdagmorgen op met de mededeling dat nadat hij de metalen draad
achter in de TV had gestoken  er vonken uitkwamen en dat daarna de TV was geploft  en of
Peter (die bij La Curacao werkte)  maar even een andere TV  wilde sturen.
Peter nam meteen een verdedigende houding aan , totdat de ander in lachen uitbarstte.

Ook werd er op zo’n borrel avond meegedeeld  dat eindelijk het kabinet Den Uyl
was gevallen, tot  groot verdriet van  de vele M.I.-ers die door Ministers Pronk waren
uitgezonden. Navraag bij de kelners bevestigde alleen maar het bericht. Die hadden het
ook op het lokale nieuws gehoord. Velen maakten zich al zorgen over een verkorting
van hun termijn , tot dat later op de avond het een en ander rechtgezet werd.
 

De bouwmeester

Maar  terug naar   onze bouwmeester. In 1978 kocht hij een ander terrein in (Santo
Tomas de ) Santo Domingo omdat zijn tuin bij zijn pas gebouwde huis zo klein was.
Dat terrein viel een beetje groot uit ( 40 keer zo groot als voorheen) en daar bouwde
hij in  1980  zijn huidige woning, nu het middelpunt van nog meer bouwwerken.

Zoals gezegd het enige minder positieve van Hotel Amstel waren de leeftijdskuren,
waarbij nog het feit kwam dat de ruimte gehuurd werd. Hans had in die jaren een
industriele concessie met de regering hier, waarbij al zijn winsten in zijn eigen bedrijf
mocht steken en zodoende hoefde hij geen belasting te betalen. Na heel veel aandringen
vroeg  hij in begin 1982 om het groene licht om die winsten in een eigen gebouw te steken
en toen hij dat (onvrwacht en nietgedacht) in september van dat jaar kreeg, kocht
hij onmiddelijk een stuk terrein in Barrio Tournon  en voila , 14 maanden later , op
17 december 1983 werd Hotel Bougainvillea geopend, een hotel gebouwd rondom een
zeer modern geoutilleerde keuken.
Het koksbloed kruipt nu eenmaal waar het niet gaan kan...
Dat hotel werd ook zeer frequent bezocht door de leden van de inmiddels heropgerichte
C.H.C., zeker  op de borrelavonden rondom de befaamde rijsttafels en daar in de bar werd
ook de Nederlandse Bridgeclub  (nu nog actief) ter doop gehouden.

In 1984 verkocht hij het "Amstel" en  zijn nieuwe hotel begon uitstekend te draaien  en
na een aantal jaren had hij wederom de keuze of veel belasting te betalen of zijn geld te
herinvesteren. Dat was dus een gemakkelijke keuze, want hij had de smaak van het bouwen te
pakken  en belasting betalen?, nou nee.
Dus herinvesteren maar en een nieuw (Bougainvillea ) Hotel verrijst in 1988 - 1989 in Santo Domingo.

Waarom in Santo Domingo is mijn vraag aan Hans. Die vraag werd hem vroeger wel
vaker gesteld , maar nu niet zo veel meer, omdat het nu  wat  duidelijker is voor een ieder
dat een rustige, natuurlijke omgeving met betere lucht dan in het centrum  van de
stad  een groot pluspunt is. Terwijl men zich maar 8 km van de stad af bevindt.
Na jaren in de stad te hebben gewoond (Amstel) en daarna aan de rand van de stad
(Bougainvillea Tournon) kozen zij voor Santo Domingo. De tijd heeft hen gelijkgegeven
want zijn uitbreiding met 42 kamers van het huidige hotel (met 44 kamers) is in de laatste
fase.

Het condominium

In 1992 verkocht  hij zijn 1e Hotel Bougainvillea (ja het was een vergissing om twee
hotels met de zelfde  naam te hebben , dat vraagt om misverstanden)  om het wat
rustiger te krijgen, maar begint dan al snel aan zijn volgende project:  de bouw van
een condominium met drie gebouwen (Condominio Jardines Santo Tomas).
Hij  kan nu eenmaal niet stilzitten. Dat project werd opgeleverd in etappes met als laatste
de derde etappe in 1995. Wat nu!

Een nieuwe vleugel

Wel er heerst(e) een grote crisis in de hotelwerelden hij besloot de prijzen met 30% te
verlagen en onmiddellijk zag hij (in 1994)  de bezettingsgraad omhoog gaan van 49%
tot 92%. Om de kosten per kamer/personeelslid te verlagen besloot hij  (om meer en
grotere)  groepen te kunnen plaatsen, tot uitbreiding van het hotel met 42 kamers.
In wezen tegen de tendens (van de crisis) in. Iedere situatie heeft zijn voordeel, in dit geval
had ook de bouwwereld zijn crisis, hetgeen betekent dat het relatief gemakkelijk
is om bouwlieden aan te nemen en de bouwmaterialen zijn iets voordeliger.

De nieuwe afdeling wordt in de loop van october 1997 in gebruik genomen (etage na etage)
en per 1 november moet het geheel in gebruik zijn, hetgeen ons leidde tot de
grote vraag. Wat gaat Hans daarna doen ?  Hij gaf geen antwoord , gleed zijn haardos
strak en haalde zijn schouders op. Maar zijn ogen twinkelden...
 
 

Naast je werk mag je ook wel andere ambities hebben
 

Naast hun zakelijke leven is de familie van der Wielen erg actief op sociaal gebied.
Om te beginnen is het hemd nader dan de rok  en wordt er heel veel gedaan voor hun
personeel. Zij staan op de eerste plaats  wat bienestar betreft. Hij bouwde in de loop der
jaren o.a. zo’n  60 huizen voor zijn medewerkersen helpt henm op allerlei manieren.
(van leningen tot schenkingen) Dan sponsoren zij weeshuizen (Yudy is erg actief op
dat gebied) en de school naast het hotel heeft inmiddels nieuwe aulas (en computers),
m.m.v. een CAP Project van onze Ambassade. Er zijn  plannen voor de 2e fase , voor
meer aulas en een eetzaal. Verder worden er ,ook met hulp van de Ambassade, Indianen
uit Talamanca geholpen met het opzetten van talleres de artesania, zodat zij zichzelf
kunne bedruipen in de beste traditie van het CAP Project. U kunt voorbeelden van die
heel speciale kunstwerken in de winkel van het hotel bewonderen en kopen. (dus geen
kijken , kijken , niet kopen).

Op cultureel gebied wordt al een aantal jaren  het Festival de Arte gesponsord door
hen, waardoor wereldberoemde solisten en orkesten naar Costa Rica kunnen komen.
Vorige jaar speelde er een kamerorkest in de Bromelia Zaal van het hotel, maar dat
beperkte de toegang tot maar 40 personen, dus besloten zij dit jaar, m.m.v. Padre
Freddy, het  concert in de Basilica van Santo Domingo te houden. Daar genoten
plusminus 800 personen van een schitterend concert (Bach en Tellemann).
 

Resumen

Tot zover dit relaas over een kok  die wat  meer van de wereld wilde zien  dan
Den Haag en op een advertentie reageerde die hem in Costa Rica bracht ,
waar vele gebouwen getuigen van zijn visie en veel hotel medewerkers door hem
zijn opgeleid en hem veel vrienden en bekenden  opleverde.
Ik was getuige van veel van die hierbovenvermelde feiten  en ben er zeker
van dat het verhaal nog lang niet af is,  gezien die twinkelende ogen.
 

Cor Teunissen

midden 1997 en * bijgewerkt juli 2000

Andere Nederlanders

P.S. We maakten van de kans gebruik om hem te vragen over markante Nederlanders
die hij heeft gekend in de loop van zijn Costaricaanse jaren, speciaal over hen waar wij
weinig gegevens van hebben. Dit als aanvulling op de voornoemde kroniek.

De onlangs overleden Hans van Gelder  werkte samen met Hans in Hotel Centraal in
Den Haag en werd in 1963 (op aanraden van HvdW) door "Royal Dutch" naar Costa Rica
gehaald, toen zij  er een extra kracht bij wilde hebben. Hij werkte twee jaar voor
R.D., ging toen naar Hotel President (65-66) en daarna naar het Holland  House van Gerard Jaspers.
Vervolgens verkreeg hij de restaurant concessie van de Country Club, die hij  vele
jaren leidde en hem veel faam gaf.
Ook leidde hij een tijd (1967-1970) het Restaurant La Bastille,
later geleid door Peter de Haan  en begon hij  Maria Alejandra..

* Kok nummer 5  ( na Buisman, van der Wielen, van Gelder, en Dankers) die via de Royal Dutch naar
Costa Rica kwam is Jan Knobbe, een lange blonde man, die een zeer goede restaurateur was.
Na zijn R.D. tijd leidde hij Hotel Pays Bas, Avenida Central Calle 12,  (1968-1970) en toen dat niet
meer liep runde hij Restaurant Van Gogh in de calle 3 tot rond 1980. (ondergetekende heeft daar
vele malen heerlijk gegeten en men kwam daar vaak de toenmalige President Don José (Pepe) Figueres
tegen , zonder lijfwachten.

Cornelis (Kees) van der Bliek  was een zeer bekende Nederlander in de vijftiger en
zestiger jaren . Hij had een werkplaats voor veren in de Calle 7, waar hij allerlei soorten
veren repareerde of ontwierp. Hij  was in de Tweede Wereld Oorlog  werkzaam bij de
technische dienst van de KLM op Aruba, die toen met DC-3’s vloog, waar hij een
machine ontwierp die de speciale veren maakte voor die vliegtuigen.

* Kees begon zijn loopbaan als varensgezel bij de KNSM, maar bleef op een gegeven moment in de Caribbean
achter en kwam in Aruba terecht. Toen hij na jaren weer eens naar nederland ging via Antwerpen, werd hij bij de
grens (van Nederland) controle aangehouden, want zijn naam stond in een groot opsporingsboek. Hij had n.l. nooit
zijn militaire diensplicht vervuld en werd regelrecht naar een basiskamp gestuurd. Daar was hij erg populair omdat
hij genoeg geld op zak had en gul rondjes gaf.
Na drie weken verzocht hij aan de commandant op hij een paar dagen naar huis mocht, want hij had nog steeds zijn
moeder niet gezien. Dat mocht. Wel, Kees heeft wel zijn moeder bezocht, maar ging terug naar het kamp, slipte
over de grens en keerde terug naar Aruba.

Hij kwam aan het begin van de vijftiger jaren naar Costa Rica.
Daar hij zijn uitvinding achter moest laten van de KLM, ontwierp hij een nieuw model.
Veel weten we verder nog niet van Kees, maar sinds kort ( juli 2000) hebben we contact met
zijn twee kinderen uit zijn tweede huwelijk, Arend en Anna Maria., die ook zeer geinteresseerd
zijn om meer contact met Nederlanders te hebben , ook al spreken beiden geen Nederlands.
Zij hebben ons een foto beloofd van Kees uit zijn KLM tijd.
Hij had 7 kinderen uit zijn eerste huwelijk.

In de zeventiger jaren wilde hij zijn bedrijf verkopen en vroeg Hans hem daar bij te helpen.
Het lot wilde dat een Canadees (met een  Nederlandse moeder) op vakantie was in Hotel Amstel.
Paul Smiley de Boer , een civiel ingenieur, had wel interesse iets anders te beginnen (was
toen in de Dominicaanse Reupliek gevestigd) en het klikte meteen met Kees. Hij nam, na eerst een
paar maanden in het bedrijf te hebben gewerkt , de zaak over en runt dat heden nog (Resortes
de Costa Rica).
Kees van der Bliek is in 1982 overleden.
 

Frans Westgeest, een andere oprichter waar wij niet zoveel van af wisten, blijkt in de
veertiger jaren hierheen gekomen te zijn   en is in 1977 overleden. Wij spraken met zijn
weduwe, dona Graciela Westgeest Benavides, die ons vertelde dat hij o.a. drie hotels
begon samen met een andere Hollander (Wallace?), namenlijk Hotel Metropoli en Hotel
Panamerican in San José en Hotel Holanda in Cartago . (wat hebben die Hollanders toch met hotels.
Zij leerden elkaar kennen op een NY- San José vlucht .
Ook startte hij in 1948 de Holland Meat Packing , een fabriek die vlees naar Cuba en
de V.S. exporteerde.
Hun dochter Ana Lorena trouwde met een zoon van een een Nederlandse(er),
Eskildsen ?  en woont in Panama met een zoon ,  Jack.

Zij vertelde ook dat Jack Salomons erg betrokken was bij de oprichting  van de Club.
Zijn vrouw Adriana Salomons werkte  rond 1962 als receptioniste  in de Royal
Dutch.

* Nog even terug naar Hotel Royal Dutch. Theo Morsink had samen met Marcel Wortmann rond 1956
het restaurant/nachtclub Chez Marcel in de Avenida 1a tussen calle 5 y 7., waarnu het Chalet Suisse is.
In 1958 nam Ben Demmer het aandeel van Marcel over.
Op een gegeven dag ziet Theo dat er 50 meter verder een nieuw gebouw wordt neergezet door de firma Edica.
Hij gaat met de leiding daarvan praten en kan hen overhalen in plaats van allemaal kantoorruimten er gedeeltelijk
een hotel van te maken. De naam wordt bedacht door Ben (ex KLM purser) en dit hotel begint goed te lopen.
In 1963 herhaalt de geschiedenis zich als Theo een nieuwe constructie ziet iets verder op in de stad.
Ook daar wordt een gedeelte bestemd voor een hotel en in october 1964 wordt het nieuwe Hotel Royal Dutch
(Theo Morsink is dan imiddels overleden) ingewijd en Hotel Amstel wordt geboren.

Verdere nieuwe namen die werden genoemd, waren  dhr Kammeier, die de lokale
KLM vertegenwoordiger was voor 20 jaar in San José (tot zijn pensionering eind 1970?)
en zijn tweede man, Piet Hendriks. Indien u meer informatie over hen  (of iedere ander
die wat met de Club te maken heeft gehad)  heeft houden we ons aanbevolen.
 

* zie "Nederlanders in Costa Rica - 1965 "